Wanneer verstandskiezen doorkomen
Verstandskiezen zijn de laatste kiezen die achter in je mond doorkomen. De KNMT noemt het achttiende tot tweeëntwintigste jaar, de richtlijn voor tandartsen en kaakchirurgen houdt het op achttien tot zesentwintig (richtlijn Derde molaar, 2020).
Veel mensen hebben te smalle kaken voor alle 32 tanden en kiezen, zodat er maar 28 of nog minder passen (KNMT). Wie zo laat binnenkomt, vindt niet altijd nog een stoel.
Het doorkomen kan pijn doen, maar daarmee hoeft de kies er nog niet uit. Poets het tandvlees rond een doorbrekende verstandskies voorzichtig, dat helpt ontsteking te voorkomen (KNMT).
Wanneer een verstandskies eruit gaat
Is er genoeg ruimte, dan geven verstandskiezen meestal geen problemen. Raakt een verstandskies ontstoken, groeit hij scheef of zit hij andere tanden in de weg, dan is verwijderen beter, schrijft de KNMT.
Een kies die niet helemaal doorkomt, kan gaatjes of tandvleesontsteking geven, en soms ontstaat er een cyste rond de kies (KNMT). Zit hij vast, dan kan hij ook de kies ervoor beschadigen, bijvoorbeeld met een gaatje (richtlijn Derde molaar, 2020).
Heb je geen klachten, dan hangt het af van je leeftijd en van hoe de kies ligt. Voor verstandskiezen in de onderkaak raadt de richtlijn trekken uit voorzorg af:
- als je ouder bent dan dertig;
- als de kies helemaal in het bot zit;
- als de kies helemaal door is en goed schoon te houden;
- als de wortels dicht bij de zenuw in je kaak liggen;
- als het alleen is om te voorkomen dat je andere tanden scheef gaan staan.
Staat een verstandskies in de onderkaak maar half door, zeker als hij lastig schoon te houden is, dan adviseert de richtlijn juist wel om hem op jonge leeftijd te verwijderen, ook zonder klachten. Dat geldt ook voor een kies die schuin of plat ligt en naar verwachting niet goed doorkomt, liefst voor je achttiende. Wat in jouw geval verstandig is, bespreek je met je tandarts.
Bij de tandarts of de kaakchirurg
Veel tandartsen trekken een verstandskies zelf. Is de kans op infectie groot of ligt de kies erg diep, dan verwijst de tandarts je door naar een kaakchirurg (KNMT).
Na het trekken
Zo help je de wond, volgens de KNMT:
- Eet of drink niets warms tot de verdoving is uitgewerkt.
- Laat het bloedstolsel in de wond met rust, want dat beschermt het bot.
- Maak je mond de eerste zes uur niet schoon. Daarna poets je je andere tanden gewoon, voorzichtig rond de wond.
- Doet het de eerste dagen zeer, dan kun je paracetamol of ibuprofen nemen. Houd je aan de bijsluiter.
Pijn, een stijve kaak en zwelling komen vaak voor. Volgens de richtlijn zijn ze op dag twee tot drie het ergst en nemen ze daarna af (richtlijn Derde molaar, 2020).
Tot een dag na de ingreep kan de wond nog wat nabloeden, en dat stopt meestal vanzelf (Radboudumc). Het gat in je kaakbot vult zich in een paar maanden vanzelf weer op met bot (UMCG).
Wat trekken kost in 2026 en 2027
Bij de tandarts gelden de maximumtarieven van de NZa. De verdoving zit bij trekken al in het tarief en komt er niet apart bij. Verloopt het trekken moeizaam, dan kan de rekening hoger uitvallen (KNMT, 2026).
| Code | Behandeling | 2026 | 2027 |
|---|---|---|---|
| H11 | Tand of kies trekkenH11 | €56,26 | €57,97 |
| H16 | Volgende kies, zelfde afspraak en zelfde kwart van je gebitH16 | €42,01 | €43,28 |
| H35 | Moeizaam trekken, met chirurgieH35 | €90,02 | €95,07 |
| X10 | Kleine röntgenfotoX10 | €21,00 | €21,64 |
| X21 | Overzichtsfoto van je kakenX21 | €90,02 | €92,75 |
Een kies trekken met een kleine röntgenfoto erbij kost dus hooguit €77,26, het voorbeeld dat de KNMT zelf ook geeft. Met de tarieven van 2027 is dat €79,61. Wat een kaakchirurg rekent, valt onder ziekenhuiszorg en staat niet in deze lijst (NZa).
Tot achttien jaar betaalt de basisverzekering het trekken, en er gaat niets van het eigen risico af (Zorginstituut Nederland, 2026). Vanaf achttien betaal je trekken bij de tandarts zelf, of uit een aanvullende tandartsverzekering. Trekt een kaakchirurg een kies die je tandarts ook had kunnen trekken, dan vergoedt de basisverzekering dat evenmin.
Vanaf achttien vergoedt de basisverzekering alleen chirurgie die je tandarts niet zelf kan doen en een kaakchirurg wel (Zorginstituut Nederland, 2026). Dan betaal je wel je eigen risico, in 2026 €385 (Zorginstituut Nederland). Of dat bij jouw verstandskies zo is, vraag je vooraf na bij je zorgverzekeraar.
Zoek je een tandarts, dan vind je de praktijken bij jou in de buurt, met telefoon en openingstijden erbij.
