Een kunstgebit

Welke soorten er zijn

Een uitneembaar kunstgebit vervangt een deel van je tanden of allemaal. Bij een deel heet het een gedeeltelijke prothese, bij alle tanden en kiezen een volledige prothese. Een gedeeltelijk kunstgebit is helemaal van kunststof (een plaatprothese) of van kunststof op een metalen frame (een frameprothese). Een frameprothese zit vaster en is minder groot, maar duurder (KNMT).

Een klikgebit is een kunstgebit op implantaten. Het komt het meest voor in de onderkaak, omdat die vaak sterk geslonken is en een gewone onderprothese daar weinig houvast heeft (Organisatie van Nederlandse Tandprothetici, 2020).

Bij een overkappingsprothese blijven een paar behandelde wortels onder het kunstgebit zitten. Dat geeft meer houvast en gaat het slinken van de kaak tegen. Zit er een drukknop of staaf op die wortels, of op implantaten, dan heet ook dat een klikgebit (KNMT).

Van eigen tanden naar een kunstgebit

Meestal worden eerst de kiezen getrokken en enkele weken later pas de tanden, zodat je niet zonder tanden rondloopt (Ivoren Kruis). Een kunstgebit dat je meteen krijgt zodra de laatste tanden eruit zijn, heet een immediaatprothese. Dat werkt in het begin als een soort verband op de wonden (Ivoren Kruis).

Na ongeveer zes weken kan het kunstgebit een nieuwe laag krijgen, zodat het weer steviger zit. Je mist het dan meestal een of twee dagen (Ivoren Kruis).

Zo wordt een kunstgebit gemaakt

Het begint met een afdruk van je mond. Daarvan maakt een tandtechnicus een model, en daarmee wordt bepaald hoe je kaken ten opzichte van elkaar staan. Daarna pas je een proefprothese: je zegt hoe die zit, voelt en eruitziet, en dan wordt het kunstgebit afgewerkt (KNMT).

Na het plaatsen kom je terug voor controle. Het Ivoren Kruis noemt enkele dagen erna, de KNMT een paar weken. Dan kunnen er nog kleine aanpassingen worden gedaan.

Voor een volledig kunstgebit kun je zonder verwijzing naar een tandprotheticus. Voor een gedeeltelijke prothese of een overkappingsprothese is volgens de KNMT wel een verwijzing van je tandarts of implantoloog nodig.

Wennen aan je kunstgebit

Een nieuw kunstgebit kan de eerste weken ongemakkelijk en onhandig aanvoelen, en eten kan anders smaken (Organisatie van Nederlandse Tandprothetici, 2020). Praten voelt eerst alsof je met volle mond praat, en dat gaat meestal na enkele dagen een stuk beter (Ivoren Kruis).

Drukplekken kunnen voorkomen. Meestal verhelpt de behandelaar die met een kleine correctie. Vijl of schuur nooit zelf aan je kunstgebit. Heb je het uitgedaan vanwege pijn, doe het dan minstens een halve dag voor de controle weer in, zodat de pijnlijke plekken te zien zijn (Ivoren Kruis).

De eerste week houd je het kunstgebit ook 's nachts in. Daarna kun je het 's nachts beter uitdoen (KNMT).

Schoonmaken en controle

• Maak je kunstgebit minstens eens per dag schoon met een protheseborstel en een verzorgingsmiddel (Organisatie van Nederlandse Tandprothetici, 2023). Het Ivoren Kruis raadt aan dat na elke maaltijd te doen, met water en zeep.
• Gebruik geen tandpasta, want die schuurt te veel (Ivoren Kruis). Volgens de Organisatie van Nederlandse Tandprothetici (2023) kunnen tandpasta en bruistabletten je kunstgebit bij verkeerd gebruik beschadigen.
• Leg het nooit in heet water en gebruik geen bleekwater, schuurmiddel of ander agressief schoonmaakmiddel (Ivoren Kruis).

Je kunstgebit krijgt een eigen borstel, alleen geen tandpasta. Ga minstens eens per twee jaar op controle, ook zonder klachten (Ivoren Kruis). Na verloop van tijd kan je kaakbot slinken, en dan gaat het kunstgebit ruimer zitten. Blijf het dan dragen en maak een afspraak (KNMT).

Wat een kunstgebit kost in 2026 en 2027

Dit zijn de maximumtarieven van de NZa voor 2026 en 2027. Bij een volledig kunstgebit zit de nazorg in de eerste vier maanden na het plaatsen in het tarief. Bij al deze tarieven komen de kosten voor materiaal en techniek erbij, en daar noemt de NZa geen bedrag voor.

Bij een klikgebit komen de kosten van de implantaten en de staaf of drukknoppen er nog bij. Wat de tandtechnicus rekent, verschilt per praktijk. In een prijsopgave moeten de materiaal- en techniekkosten per behandeling apart staan (NZa, 2026), dus vraag er vooraf een.

Voor volwassenen zit een uitneembaar volledig kunstgebit in de basisverzekering, ook als het op implantaten staat (Besluit zorgverzekering, 2026). Je betaalt wel een eigen bijdrage:

• 25 procent bij een gewoon volledig kunstgebit, bij de tandarts en bij de tandprotheticus (Zorginstituut Nederland, 2026);
• 10 procent in de onderkaak en 8 procent in de bovenkaak bij een volledig kunstgebit op implantaten (Zorginstituut Nederland, 2026);
• 10 procent bij reparatie of overzetten (de tanden op een nieuwe basis zetten) van een volledig kunstgebit (Regeling zorgverzekering, 2026).

Eerst betaal je die eigen bijdrage, daarna je verplichte eigen risico. Het Zorginstituut rekent het voor: bij een kunstgebit van €1.300 is de eigen bijdrage €325, en als je eigen risico al op is, betaalt de verzekeraar €975 (Zorginstituut Nederland, 2026). Reken je alleen met het tarief van een volledig kunstgebit boven en onder, dan is een kwart daarvan €121,90 in 2026 en €125,60 in 2027. Materiaal en techniek zitten daar nog niet in.

Een gedeeltelijk kunstgebit valt voor volwassenen niet onder de basisverzekering, behalve bij bijzondere tandheelkunde (Besluit zorgverzekering, 2026). Of een aanvullende tandartsverzekering iets betaalt, hangt af van je polis. En laat je je tanden trekken door een kaakchirurg terwijl je tandarts dat ook kon, dan vergoedt de basisverzekering dat niet (Zorginstituut Nederland, 2026).

Zoek je een tandarts, dan vind je de praktijken bij jou in de buurt, met telefoon en openingstijden erbij.