Een gaatje in je tand

Hoe een gaatje ontstaat

Elke keer dat je eet of drinkt, maken bacteriën in de tandplak zuur van de suikers en koolhydraten. Dat zuur tast het glazuur aan, en zo ontstaat een gaatje (KNMT). Hoe vaak per dag je iets eet of drinkt, telt daarbij het zwaarst. Voor je tanden is elk slokje sap een nieuwe ronde.

Onder het glazuur zit tandbeen (dentine), en dat is veel zachter. Komt een gaatje daar, dan breidt het zich veel sneller uit.

Hoe je een gaatje herkent

Een gaatje doet in het begin meestal geen pijn. Die komt pas als het ver in het tandbeen zit (KNMT). Gele of bruine plekken op een tand of kies kunnen bij een gaatje horen, schrijft Thuisarts (2025), en de KNMT noemt ook witachtige vlekken. Niet elk putje of elke verkleuring is meteen een gaatje.

Omdat het zo stil begint, is de controle nuttig: de tandarts kan een gaatje vinden voordat het pijn doet.

Gaat een gaatje vanzelf weg?

Een beginnend gaatje kan herstellen, als je goed poetst met fluoridetandpasta en eventueel fluoride van de tandarts krijgt. Heeft het gaatje zich uitgebreid, dan herstelt het niet meer vanzelf (KNMT). Een termijn voor hoe lang je met een gaatje kunt rondlopen, noemen de KNMT en het Ivoren Kruis niet.

Wat helpt om nieuwe gaatjes te voorkomen, volgens het Ivoren Kruis (2025):

• Poets twee keer per dag twee minuten met fluoridetandpasta (1.000 tot 1.500 ppm vanaf vijf jaar).
• Houd het vanaf vijf jaar bij hooguit zeven eet- en drinkmomenten per dag: drie maaltijden en vier tussendoortjes zonder toegevoegde suiker. Voor jongere kinderen is het hooguit vijf.
• Neem na eten of drinken als vuistregel minstens twee uur niets.

Tandenstokers, ragers of flossdraad kunnen erbij helpen. Welk middel bij jou past, bespreek je met je tandarts of mondhygiënist (KNMT).

Zo gaat een vulling

De tandarts verdooft zo nodig eerst en boort het aangetaste deel weg. Daarna wordt de kies wat ruw gemaakt, zodat de vulling hecht, en komt er een lijmlaag op. De vulling gaat er in laagjes in, die elk met een blauwe lamp uitharden. Tot slot wordt alles glad afgewerkt. Kleine nieuwe gaatjes kan ook een mondhygiënist vullen (KNMT). Een kleurtje krijg je van dat blauwe lampje trouwens niet.

Met verdoving doet het vullen geen pijn. Daarna kan de tand nog een tijdje gevoelig zijn. Gaat dat niet over, bel dan je tandarts.

Bijna iedereen krijgt tegenwoordig een witte vulling, meestal van composiet. Grijze vullingen van amalgaam mogen in de EU sinds 1 januari 2025 niet meer gebruikt worden, tenzij de tandarts het om medische redenen strikt nodig vindt (KNMT, 2024).

Wat een vulling kost in 2026 en 2027

De NZa legt elk jaar vast hoeveel een tandarts maximaal mag rekenen. In het tarief voor een vulling zijn het boren, de vulling zelf, het drooghouden en het polijsten inbegrepen. Apart komen de verdoving en, als de tandarts je tand drooglegt met een rubberen lapje, nog €15,00. Hoe meer vlakken (kanten van de kies) de vulling beslaat, hoe hoger het tarief.

Per 1 januari 2027 gaan de tarieven voor tandheelkunde 3,04 procent omhoog (KNMT, 2026). De NZa heeft ze al vastgesteld, en in de tabel zie je ze naast die van 2026.

Beslaat de vulling vier vlakken of meer, dan komt dezelfde som op €153,78, en in 2027 op €158,45. Een vulling van glasionomeer of compomeer is iets goedkoper: €46,51 voor één vlak.

Tot achttien jaar betaalt de basisverzekering vullingen en controles, en er gaat niets van het eigen risico af (Rijksoverheid, 2026). Vanaf achttien zitten vullingen en controles niet meer in het basispakket (Zorginstituut Nederland, 2026). Dan komt een vergoeding alleen uit een aanvullende tandartsverzekering, en hoeveel verschilt per verzekeraar.

Wortelkanaalbehandeling: als een gaatje tot de zenuw komt

Komt een gaatje tot in de zenuw van je tand, dan kan die ontsteken. Dat kan ook door een lekkende vulling of na een val. De tandarts haalt de zenuw dan weg en maakt de kanaaltjes in de wortel schoon. Dat heet een wortelkanaalbehandeling, of zenuwbehandeling (KNMT).

Signalen die de KNMT noemt, zijn een tand die gevoelig is voor warm en koud, hevige kiespijn en een dikke wang. Soms merk je niets en ziet de tandarts de ontsteking op een röntgenfoto.

Zo gaat een wortelkanaalbehandeling

Eerst komt er een röntgenfoto, en meestal een verdoving. Om de tand komt een rubberen lapje, zodat die droog en schoon blijft. Dan boort de tandarts de tand open en haalt de zenuw met dunne vijltjes weg. De kanaaltjes worden gespoeld en opgevuld met rubberen stiftjes, en tot slot komt er een vulling op (KNMT).

Vaak gaat dat in twee afspraken: de eerste keer krijgt de tand een tijdelijke vulling, de tweede keer worden de kanalen definitief gevuld. Daarna kan de tand nog wat pijn doen, en volgens de KNMT neemt dat na een paar dagen af. Houdt de pijn aan of is die hevig, neem dan contact op met je tandarts.

Is de kies erg verzwakt, dan kan er later een kroon op nodig zijn. Andere mogelijkheden die de KNMT noemt, zijn de tand trekken of een operatie aan de punt van de wortel.

Wat een wortelkanaalbehandeling kost in 2026 en 2027

Het tarief hangt af van het aantal kanalen dat de tandarts behandelt. Gebruikt de tandarts draaiende vijltjes van nikkel-titanium, dan komt er in 2026 een toeslag bij. Vanaf 2027 zit die toeslag in het tarief zelf, en daarom stijgen de tarieven voor een wortelkanaalbehandeling meer dan de rest (NZa, 2027).

Zo'n bedrag komt boven de €500, en dan krijg je vooraf altijd een prijsopgave, op papier of digitaal (NZa, 2026).

Moet er daarna een kroon op, dan rekent de KNMT in een tweede voorbeeld met een opbouw van vulmateriaal, de kroon, twee keer een verdoving en een foto: €463,59 in 2026, en met de tarieven van 2027 €477,65. Daar komen de techniekkosten van de kroon nog bij, en die verschillen (KNMT, 2026).

Tot achttien jaar betaalt de basisverzekering een wortelkanaalbehandeling (Zorginstituut Nederland, 2026). Vanaf achttien zit die niet in het basispakket, en kan een aanvullende tandartsverzekering een deel vergoeden (KNMT).

Zoek je een tandarts, dan vind je de praktijken bij jou in de buurt, met telefoon en openingstijden erbij.