Wanneer melktanden doorkomen
De eerste melktand komt gemiddeld tussen zes en negen maanden, schrijft de KNMT, de vereniging van tandartsen. Meestal beginnen de twee onderste in het midden, daarna volgen de twee middelste bovenaan (Ivoren Kruis). Rond de eerste verjaardag staan er vaak vier boven en vier onder, en dan komen de kiezen en de hoektanden (NVM-mondhygiënisten).
De laatste melkkies komt meestal tussen 24 en 30 maanden. Dan is het melkgebit compleet: twaalf tanden en acht kiezen (Ivoren Kruis). Het zijn gemiddelden, en baby's houden zich zelden aan het boekje.
Als er een tandje doorkomt
Veel baby's worden er onrustig en huilerig van. Slecht slapen, een beetje koorts of andere ontlasting kan erbij horen, en dat verdwijnt weer zodra het tandje door is (KNMT). Voel je een harde bobbel in het tandvlees, dan is dat meestal een tand die onderweg is.
Maak je je erge zorgen over je kind, bel dan je huisarts, adviseert Thuisarts (2026).
Poetsen bij een kind dat niet stil wil zitten
Het Ivoren Kruis zette het advies in 2025 opnieuw op een rij. Kort gezegd:
- Begin met poetsen zodra de eerste tand door is.
- Poets twee keer per dag twee minuten, met tandpasta met fluoride.
- Tot de vijfde verjaardag gebruik je peutertandpasta (500 tot 750 ppm fluoride): hooguit een halve tot een hele centimeter, afhankelijk van hoeveel tanden er al zijn.
- Vanaf de vijfde verjaardag wordt het junior- of volwassenentandpasta (1.000 tot 1.500 ppm). Peutertandpasta heeft dan te weinig fluoride voor de blijvende tanden.
- Laat je kind de tandpasta na het poetsen uitspugen.
- Poets 's avonds na, de hele basisschooltijd.
Op de site van de KNMT staat nog één keer per dag genoeg tot twee jaar. Het advies uit 2025 zegt twee keer, vanaf de eerste tand.
Laat je kind na het poetsen 's avonds niets meer eten of drinken behalve water, adviseert Thuisarts (2026). Eet je kind al vast voedsel, dan adviseert het Ivoren Kruis tot de vijfde verjaardag hooguit vijf eet- en drinkmomenten per dag: drie maaltijden en twee tussendoortjes met weinig suiker. De KNMT noemt nog vijf tot zeven momenten, het advies uit 2025 is strenger. Krijg je een peuter twee minuten stil, dan verdien je zelf ook een sticker.
Waar melktanden goed voor zijn
Met melktanden bijt, kauwt en praat je kind, en het melkgebit stuurt mee in hoe het gezicht en de kaken groeien (Ivoren Kruis). Ze houden ook plek vrij. Gaat een melktand te vroeg verloren, dan is er vaak te weinig ruimte voor de blijvende tand.
Een gaatje in een melkkies kan pijn doen en ontsteken, en een ontsteking in het melkgebit kan het blijvende gebit aantasten (Ivoren Kruis). Of een gaatje in een melktand gevuld wordt, beslist de tandarts op basis van de plek en de grootte. Wisselt de tand naar verwachting snel, dan wordt het gaatje meestal niet gevuld (KNMT).
Duim of speen
Duim- of speenzuigen geeft meestal geen problemen voor het melkgebit. Komen de blijvende snijtanden door, dan kan het zuigen de boventanden en de kaak wel naar voren duwen (Ivoren Kruis). Het Ivoren Kruis adviseert het zo vroeg mogelijk af te leren, en in elk geval voordat de blijvende tanden doorkomen.
De KNMT is strenger: bij voorkeur vóór het tweede jaar, en in elk geval vóór het vierde levensjaar. Een speen is volgens de KNMT meestal makkelijker af te leren dan een duim. Een duim kun je nu eenmaal niet in een la leggen.
Wisselen: wanneer de melktanden plaatsmaken
De meeste kinderen beginnen vanaf hun zesde met wisselen. De blijvende tand lost daarbij de wortels van de melktand op (Ivoren Kruis).
Rond het zesde jaar komt er ook een blijvende kies bij, achter de laatste melkkies, meestal nog voordat de voortanden wisselen (Ivoren Kruis). Daar valt niets voor uit, dus de tandenfee hoort er niets van.
Rond het twaalfde jaar komen achter die eerste blijvende kiezen nieuwe kiezen door. De verstandskiezen komen als laatste, en sommige mensen krijgen ze nooit. Is je kind bijna acht en wisselt het nog niet, dan is dat volgens het Ivoren Kruis een reden om advies te vragen.
Naar de tandarts, en wat dat kost
Het Ivoren Kruis raadt aan je kind mee te nemen naar de tandarts zodra het eerste tandje er is. Dat kan gewoon tijdens je eigen controle, schrijft de KNMT. Daarna adviseert Thuisarts (2026) een of twee keer per jaar.
Tot achttien jaar betaal je daar meestal niets voor. De basisverzekering vergoedt het grootste deel van de mondzorg voor kinderen, zonder eigen bijdrage (Zorginstituut Nederland, 2026), en er gaat niets van het eigen risico af (Rijksoverheid, 2026). Daaronder vallen bijvoorbeeld de controle, vullingen, tandsteen verwijderen en het verzegelen van kauwvlakken.
In 2026 zit er ook een fluoridebehandeling bij de tandarts in, vanaf het moment dat de blijvende tanden doorkomen: twee keer per jaar, of vaker als dat nodig is. Vanaf 2027 vervalt die, behalve voor wie extra zorg nodig heeft, bijvoorbeeld door een verstandelijke of lichamelijke beperking. Dat komt doordat fluoride bij de tandarts alleen nog wordt aangeraden voor kwetsbare groepen (NZa, 2026). Een beugel vergoedt de basisverzekering niet, behalve in uitzonderingsgevallen (bijzondere tandheelkundige zorg). Kronen, bruggen en implantaten alleen als een voortand nooit is aangelegd of door een ongeluk verloren is gegaan (Zorginstituut Nederland, 2026).
Zoek je een tandarts voor je kind, dan vind je de praktijken bij jou in de buurt, met telefoon en openingstijden erbij.
